Cynk

Cynk

Cynk odgrywa ważną rolę dla silnego układu odpornościowego oraz w produkcji energii. Bierze również udział w tworzeniu hormonów tarczycy i hormonów płciowych, wspomaga budowę mięśni, sprzyja gojeniu się ran i zapobiega wypadaniu włosów. Niedobór cynku może prowadzić do spadku wydajności, obniżenia libido i zwiększonej podatności na infekcje. Cynk jest jednym z ważnych pierwiastków śladowych, który musi być codziennie dostarczany do organizmu.

Pierwiastek śladowy cynk bierze udział w licznych procesach przemiany materii. Na przykład cynk odgrywa ważną rolę w procesach wzrostu organizmu oraz we wzmacnianiu systemu obronnego. Bierze również udział w produkcji licznych enzymów. Po żelazie, cynk jest najbardziej obfitym pierwiastkiem śladowym w organizmie. Aby uniknąć niedoboru cynku, ważne jest, aby zapewnić jego wystarczającą podaż w regularnych odstępach czasu. Na przykład sportowcy, kobiety w ciąży lub karmiące piersią mają większe zapotrzebowanie na cynk.

Działanie cynku

Cynk ma tak wiele korzyści zdrowotnych, że prawie niemożliwe jest opisanie ich wszystkich tutaj. Cynk jest ważny dla odporności, redukcji stanów zapalnych, jako przeciwutleniacz, funkcji poznawczych i wielu innych! Cynk jest niezbędnym minerałem występującym we wszystkich organach, tkankach i płynach w organizmie. Jako drugi po żelazie minerał śladowy w organizmie, cynk odgrywa kluczową rolę w wielu procesach biologicznych. Odgrywa on szczególną rolę w produkcji energii, tworzeniu nowych tkanek oraz budowie mięśni. Cynk upiększa skórę, wzmacnia kości, włosy i paznokcie.

  • Cynk jest niezbędny do działania ponad 300 enzymów biorących udział w syntezie i metabolizmie węglowodanów, tłuszczów, białek, kwasów nukleinowych i innych mikroelementów.
  • Cynk wspomaga gojenie się ran, a także działa przeciwzapalnie. Pozytywne działanie tego minerału polega również na wzmocnieniu układu odpornościowego. Jest niezbędna do tworzenia białych krwinek i występuje m.in. w tarczycy, hormonach płciowych (np. testosteronie) oraz insulinie.
  • Cynk odgrywa również rolę w stabilizacji struktur komórek i narządów, funkcji odpornościowych, podziału komórek, wzrostu, krzepnięcia krwi, funkcji tarczycy, wzroku, smaku i zapachu.
  • Cynk jest stale zużywany i wymaga regularnego przyjmowania w diecie.

Ponieważ cynk odgrywa tak istotną rolę w układzie odpornościowym, niedobór cynku w znacznym stopniu przyczynia się do globalnego obciążenia chorobami, co czyni go jednym z głównych problemów zdrowia publicznego.

Do grup zagrożonych niedoborem cynku należą osoby z zaburzeniami trawienia, wegetarianie, kobiety w ciąży i karmiące, alkoholicy oraz osoby z chorobą sierpowatokrwinkową.

Cynk jest zalecany dla osób, którzy mają:

  • zwiększone zapotrzebowanie na cynk u sportowców wyczynowych;
  • niezbilansowana dieta lub dieta uboga w cynk (np. w przypadku diety wyłącznie wegańskiej lub wegetariańskiej);
  • osłabiony układ odpornościowy lub przewlekłe i ostre infekcje;
  • problemy skórne (w tym alergie, trądzik, neurodermitis);
  • zwiększoną utrata cynku, na przykład w związku z ciężką biegunką.

Cynk w żywności

Dobre źródła cynku w żywności obejmują czerwone mięso, owoce morza (zwłaszcza ostrygi), produkty mleczne, orzechy, rośliny strączkowe i pełne ziarna. Jednak cynk jest lepiej przyswajalny z mięsa i innych białek zwierzęcych.

Niektóre sery są również dobrym źródłem cynku. Jeśli chodzi o pokarmy roślinne, to np. pełnoziarniste produkty zbożowe, płatki owsiane i rośliny strączkowe, takie jak soczewica czy groch, wspomagają zaopatrzenie organizmu w cynk. Większość orzechów jest również uważana za bogate w cynk.

Niestety, warzywa, zboża i orzechy nie są idealnym źródłem, ponieważ zawierają fityniany, związki występujące w roślinach, które uniemożliwiają optymalne wchłanianie cynku.

Niedobór cynku i jego konsekwencje

Nie ma innej substancji, która mogłaby zastąpić cynk w organizmie człowieka. Jeśli nie zapewnia się regularnego spożycia wystarczającej ilości cynku, może dojść do jego niedoboru. Umiarkowany niedobór prowadzi zazwyczaj do mało specyficznych objawów systemowych, które często przez długi czas pozostają nierozpoznane.

Możliwe objawy niedoboru cynku to:

  • Zmęczenie, brak napędu
  • Brak koncentracji, trudności w nauce
  • Zwiększona podatność na infekcje i zapalenia
  • Słabe gojenie się ran
  • Zapalne zmiany skórne
  • Wypadanie włosów, przerzedzanie się włosów
  • Łamliwe paznokcie, białe plamki na paznokciach
  • Upośledzony wzrost
  • Zmniejszone zainteresowanie seksualne
  • Zaburzenia czucia
  • Infekcje grzybicze
  • Wahania nastroju
  • Depresja
  • Niedokrwistość
  • Utrata wagi i/lub apetytu
  • Zaburzenia rozwojowe (u dzieci)
  • Zaburzenia wzrostu (u dzieci)
  • Wysypka i zmiany skórne

Dawkowanie cynku

Czasami, nawet przy zróżnicowanej diecie, dzienne zapotrzebowanie na cynk nie może być odpowiednio pokryte. Przyjmuje się, że mężczyźni potrzebują 9-10 mg, a kobiety około 7 mg cynku dziennie.

Dzienne spożycie cynku zalecane przez Niemieckie Towarzystwo Żywieniowe (DGE) zależy od wieku i masy ciała, przy czym wartości zalecane dla mężczyzn i kobiet są różne.

Następujące wartości orientacyjne podane są w miligramach (mg) na dzień:

  • Niemowlęta do 4 miesięcy: 1 mg
  • Niemowlęta od 4 do 12 miesięcy: 2 mg
  • Dzieci od 1 roku do 4 lat: 3 mg
  • Dzieci od 4 do 7 lat: 5 mg
  • Dzieci od 7 do poniżej 10 lat: 7 mg
  • Dzieci od 10 do mniej niż 13 lat: Chłopcy: 9 mg; dziewczęta: 7 mg
  • Dzieci od 13 do poniżej 15 lat: Chłopcy: 9,5 mg; dziewczęta: 7 mg
  • Młodzież w wieku 15 lat i starsza oraz dorośli: Mężczyźni: 10 mg; kobiety: 7 mg
  • Kobiety w ciąży od 4. miesiąca: 10 mg
  • Kobiety w okresie laktacji: 11 mg

Dla osób z niedoborem cynku lub zwiększonym zapotrzebowaniem na cynk, suplementy diety w postaci tabletek lub kapsułek z cynkiem mogą stanowić pomocne wsparcie w dostarczaniu cynku do organizmu.

Skutki uboczne cynku

Cynk należy do metali i w większych ilościach może mieć działanie toksyczne. Zalecane maksymalne spożycie cynku wynosi 40 mg dla dorosłych. Możliwe objawy ostrego zatrucia cynkiem to mdłości i wymioty, utrata apetytu, biegunka, skurcze brzucha i bóle głowy.

Przewlekłe przedawkowanie cynku (150 mg/dzień lub więcej) może prowadzić do zmian w zasobach żelaza lub miedzi w organizmie, a także do upośledzenia układu odpornościowego. Nie należy zatem przekraczać zalecanej maksymalnej ilości przyjmowanego cynku.

Dla kogo cynk jest szczególnie ważny?

  • Sportowcy
  • Osoby z niedoborem cynku
  • Osoby z problemami skórnymi
  • Kobiety w ciąży i karmiące piersią
  • Osoby z osłabionym układem odpornościowym
  • Osoby, które mają zwiększone zapotrzebowanie na cynk z powodu przyjmowania leków
  • Weganie i wegetarianie

Cynk i układ odpornościowy

Cynk jest niezbędny do prawidłowego rozwoju i funkcjonowania wielu komórek układu odpornościowego o czym opublikowano na stronie https://jn.nutrition.org/content/133/5/1452S.full ze szczegółami. Ze względu na kluczową rolę, jaką cynk odgrywa w układzie odpornościowym, nawet łagodny niedobór cynku może upośledzać funkcje immunologiczne i zwiększać ryzyko infekcji bakteryjnych, wirusowych i pasożytniczych. W stanach klinicznych związanych z dysfunkcją układu odpornościowego, niedobór cynku może być związany z osłabieniem układu odpornościowego.

W stanach klinicznych związanych z niedoborem odporności (np. choroba sierpowatokrwinkowa, zakażenie ludzkim wirusem niedoboru odporności (HIV), zespół Downa i u pacjentów w podeszłym wieku) suplementacja cynkiem może przywrócić aktywność naturalnych komórek zabójczych, produkcję limfocytów i odporność na zakażenia.

Badania pacjentów zakażonych wirusem HIV z niskim poziomem cynku we krwi wykazują, że stała suplementacja cynkiem wiąże się z mniejszą liczbą zakażeń oportunistycznych i zmniejszonym ryzykiem niewydolności immunologicznej. Jednakże suplementacja musi być prowadzona z ostrożnością, ponieważ nadmiar cynku może pogorszyć objawy choroby.

Osoby z acrodermatitis enteropathica (zespół dziedzicznego niedoboru cynku, zaburzenie genetyczne, które wpływa na wchłanianie cynku) doświadczają wysokich wskaźników infekcji. Suplementacja cynku w dawkach terapeutycznych prowadzi do całkowitego wyzdrowienia.

Wiele badań wykazało, że u niemowląt i dzieci w krajach rozwijających się podawanie cynku skraca czas trwania, nasilenie i częstotliwość ostrej i przewlekłej biegunki, ostrych infekcji dolnych dróg oddechowych i malarii.

Podobne korzystne efekty odnotowano w przypadku innych chorób zakaźnych u ludzi, w tym szigelozy (czerwonki bakteryjnej), trądu, gruźlicy, leiszmaniozy, zapalenia wątroby typu C i przeziębienia (poprzez zwiększenie cytokin Th1).

Z drugiej strony, zbyt wysoki poziom cynku może hamować odporność. Badanie przeprowadzone na zdrowych młodych mężczyznach wykazało, że wysokie dawki cynku zmniejszają kilka funkcji immunologicznych, w tym aktywację limfocytów i fagocytozę neutrofili.

Cynk działa jako przeciwutleniacz

Jedno z badań na osobach starszych wykazało, że suplementacja cynkiem zmniejszyła ilość nadtlenków tłuszczowych we krwi.

W innym badaniu cynk zmniejszył liczbę pęknięć DNA u kobiet. Przerwy w DNA są powszechnie stosowane jako marker parametryczny do określenia wielkości uszkodzenia wywołanego stresem oksydacyjnym.

Cynk był również w stanie przywrócić zmiatacze rodników ponadtlenkowych w spermie mężczyzn z astenospermią (słaba ruchliwość plemników) do normalnego poziomu.

Ponadto, cynk chronił myszy przed stresem oksydacyjnym wywołanym promieniowaniem w. Więcej na ten temat można odszukać pod adresem https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/3518853 pod którym przedstawiono pozostałe dane i szczegóły.

Suplementacja cynkiem wykazała dodatkowo skuteczność w leczeniu choroby Wilsona, zaburzenia, w którym miedź gromadzi się w tkankach.

Cynk pomaga również zapobiegać śmierci komórek skóry spowodowanej stresem oksydacyjnym i toksynami bakteryjnymi.

Cynk i stan zapalny

Cynk hamuje produkcję wielu cytokin zapalnych poprzez hamowanie NF-kB.

Badania przeprowadzone na osobach starszych (u których często występuje niedobór cynku) wykazują, że cynk hamuje stan zapalny poprzez obniżenie poziomu cytokin i innych markerów zapalnych.

Cynk wykazuje również skuteczność w różnych stanach zapalnych, w tym w zespole jelita drażliwego, trądziku i astmie.

W modelu mysim suplementacja cynkiem spowodowała mniejszy wzrost markerów zapalnych związanych z wiekiem.

Cynk i reakcje autoimmunologiczne

Wiele badań wskazuje, że cynk może hamować niekorzystne reakcje immunologiczne (np. autoimmunologiczne i odrzucenie przeszczepu) poprzez indukowanie limfocytów T regulatorowych.

Badanie przeprowadzone na zdrowych mężczyznach wykazało, że cynk może zmniejszyć odsetek odrzuceń przeszczepów, chroniąc organizm przed infekcjami wynikającymi z osłabienia układu odpornościowego.

W mysich modelach stwardnienia rozsianego i zapalenia stawów, cynk był w stanie poprawić objawy choroby poprzez obniżenie stanu zapalnego, tłumienie proliferacji limfocytów T i zwiększenie liczby regulatorowych limfocytów T.

W mieszanych hodowlach limfocytów, indukowane cynkiem regulatorowe limfocyty T pomogły zredukować odrzucanie przeszczepu poprzez zmniejszenie ilości cytokin zapalnych i proliferacji komórek T.

Podobnie, cynk zmniejszał odrzucanie przeszczepu serca w modelach mysich, zapobiegając śmierci tkanki przeszczepu (poprzez hamowanie kaspazy-3).

U pacjentów z reumatoidalnym zapaleniem stawów zaobserwowano pozytywne zmiany w zakresie obrzęku stawów, sztywności porannej i czasu chodzenia po terapii cynkiem.

Cynk w alergii i astmie

W odpowiedzi na pyłki traw, alergen, który jest główną przyczyną alergicznego nieżytu nosa w wielu częściach świata, cynk zwiększył liczbę limfocytów T regulatorowych i zmniejszył proliferację w komórkach jednojądrzastych krwi obwodowej (PBMCs) izolowanych od osób z alergią.

Niski poziom cynku we krwi jest związany z bardziej nasilonymi objawami astmy u dzieci.

Jedno z badań wykazało, że suplementacja cynkiem poprawiła objawy (np. kaszel, świszczący oddech i duszności) u dzieci z astmą.

Cynk był dodatkowo w stanie zmniejszyć stan zapalny dróg oddechowych i nadreaktywność w mysich modelach zapalenia alergicznego i astmy.

U uczulonych na alergeny myszy, cynk był w stanie zahamować śmierć komórek nabłonka dróg oddechowych (poprzez hamowanie kaspazy-3).

Cynk i gojenie się ran

Cynk poprawił naprawę owrzodzeń skóry u pacjentów z cukrzycą. Niedobór cynku jest również związany z opóźnionym gojeniem się ran.

Badania na zwierzętach i ludziach wykazują, że podawanie cynku może przyspieszyć proces gojenia się ran pooperacyjnych, oparzeń i innych.

Tlenek cynku stosowany miejscowo poprawił gojenie się ran po wycięciu u szczurów.

Cynk dla funkcji umysłowych

Suplementacja cynkiem była w stanie poprawić odzyskanie zdolności poznawczych u osób z niedoborem cynku, które przeszły udar niedokrwienny mózgu.

W podwójnie ślepym badaniu u dzieci stwierdzono, że suplementacja cynkiem skutkowała lepszymi wynikami neuropsychologicznymi, szczególnie w zakresie uwagi i umiejętności rozumowania, w porównaniu z grupą kontrolną.

W randomizowanym badaniu wykazano, że suplementacja cynku u niemowląt i małych dzieci prowadziła do zwiększenia aktywności, rozwoju umysłowego i jakości ruchowej.

U starszych pacjentów z chorobą Alzheimera, terapia cynkiem chroniła przed spadkiem zdolności poznawczych poprzez obniżenie poziomu wolnej miedzi we krwi, która jest toksyczna dla mózgu.

Wiele badań na zwierzętach wykazuje, że cynk w umiarkowanych stężeniach ma działanie neuroprotekcyjne i pomaga zachować funkcje uczenia się i pamięci.

W mysim modelu choroby Alzheimera, suplementacja cynkiem zmniejszyła czynniki patologiczne związane z postępem choroby (np. ładunek białek β-amyloidu i tau) oraz poprawiła funkcję mitochondriów i wzrost czynnika neurotroficznego pochodzenia mózgowego (BDNF) w hipokampie.

W innym badaniu wykazano, że suplementacja cynkiem przez matkę poprawiła zdolność uczenia się i zapamiętywania przestrzennego u szczurów.

W jednym z badań stwierdzono, że umiarkowane dawki cynku (12 mg/kg) (przedłużyły) przeżycie w mysim modelu ALS.

Cynk a zaburzenia psychiczne

Badanie przeprowadzone na pacjentach z OCD wykazało, że dodanie cynku do terapii fluoksetyną było w stanie zmniejszyć objawy (oceniane za pomocą Yale-Brown Obsessive Compulsive Scale). Ponieważ cynk może tłumić uwalnianie glutaminianu i przekaźnictwa, mógł on poprawić objawy OCD. Stwierdzono również, że cynk był w stanie zmniejszyć objawy OCD.

Jedno z badań wykazało, że w połączeniu z metylofenidatem (środkiem stymulującym OUN), suplementacja cynkiem zmniejszyła nadpobudliwość i impulsywność u dzieci z ADHD.

Badanie przeprowadzone na mężczyznach chorych na schizofrenię wykazało, że cynk w połączeniu z risperidonem poprawił wiele objawów związanych z tym zaburzeniem (np. agresję, halucynacje i urojenia). Efekt ten przypisuje się po części właściwościom antyoksydacyjnym i antydepresyjnym cynku.

Cynk i autyzm

Jedno z badań wykazało, że osoby autystyczne mają niższy poziom cynku w porównaniu z osobami nieautystycznymi. W badaniu tym nasilenie objawów autystycznych (tj. świadomość, nadpobudliwość, język receptywny, koncentracja i uwaga, kontakt wzrokowy, podkradanie się, wrażliwość na dźwięk, wrażliwość dotykowa i napady drgawkowe) zmniejszyło się po leczeniu cynkiem i witaminą B6.

Badania wykazały, że prenatalne leczenie cynkiem zapobiegało zachowaniom podobnym do autystycznych (np. wywołanym deficytom społecznym, zachowaniom powtarzalnym i nieelastyczności poznawczej) u potomstwa szczurów, co sugeruje możliwy związek między niedoborem cynku a rozwojem autyzmu.

W jednym z ostatnich badań stwierdzono, że cynk może odwrócić zmiany w komórkach mózgowych spowodowane autyzmem: “Nasza praca pokazuje, że nawet komórki, w których występują zmiany genetyczne związane z autyzmem, mogą reagować na cynk”.

‘Nasze badania koncentrują się na białku Shank3, które zostało zlokalizowane w synapsach w mózgu i jest związane z zaburzeniami neurorozwojowymi, takimi jak autyzm i schizofrenia’. Pacjenci ludzcy z genetycznymi zmianami w Shank3 wykazują głębokie deficyty komunikacyjne i behawioralne. W tym badaniu wykazaliśmy, że Shank3 jest kluczowym składnikiem wrażliwego na cynk systemu sygnalizacyjnego, który reguluje sposób komunikowania się komórek mózgowych.

‘Fascynujące jest to, jak związane z autyzmem zmiany w genie Shank3 wpływają na komunikację komórek mózgowych’ – mówi dr Montgomery. ‘Te zmiany genetyczne w Shank3 nie zmieniają zdolności do odpowiedzi na cynk’.

‘W rezultacie wykazaliśmy, że cynk może zwiększyć komunikację komórek mózgowych, która wcześniej była osłabiona przez związane z autyzmem zmiany w Shank3’.

‘Zakłócenia w sposobie regulacji cynku w organizmie mogą nie tylko wpływać na sposób działania synaps w mózgu, ale mogą również prowadzić do zaburzeń poznawczych i behawioralnych u pacjentów z zaburzeniami psychicznymi’.

‘Wraz z naszymi odkryciami dane sugerują, że czynniki środowiskowe / żywieniowe, takie jak zmiany w poziomie cynku, mogą zmieniać system sygnalizacji tego białka i zmniejszać jego zdolność do regulowania funkcji neuronów w mózgu’ – mówi.

Cynk na stres i nastrój

Suplementacja cynkiem wykazała skuteczność w leczeniu zaburzeń nastroju (np. depresji i lęku) klinicznie i w modelach zwierzęcych.

Cynk zwiększa również poziom czynnika neurotroficznego pochodzenia mózgowego (BDNF), który jest niski u osób z depresją. Jedno z badań wykazało, że terapia cynkiem była w stanie poprawić ogólny nastrój u osób z nadwagą, prawdopodobnie poprzez zwiększenie poziomu BDNF.

Cynk kontroluje komórki

Zarówno wysokie, jak i niskie wewnątrzkomórkowe stężenia cynku wyzwalają apoptozę (formę zaprogramowanej śmierci komórki) w wielu typach komórek.

Niedobór cynku a nowotwory

Niedobór cynku znacznie zwiększa ryzyko zachorowania na raka jamy ustnej, przełyku i żołądka. Tkanki przewodu pokarmowego są bardziej narażone ze względu na dużą ekspozycję na toksyny zewnętrzne.

Niski poziom cynku we krwi jest również związany z występowaniem nowotworów głowy, szyi, płuc, pęcherzyka żółciowego, prostaty i jajników. Przywrócenie poziomu cynku może poprawić funkcjonowanie naturalnych komórek zabójczych, które są niezbędne do zabijania komórek nowotworowych.

Cynk może również blokować wzrost guza poprzez zmniejszenie wychwytu glukozy, zapobiegając wzrostowi nowych naczyń krwionośnych i indukując śmierć komórek w komórkach nowotworowych u zwierząt i ludzi.

Cynk jest antybakteryjny

W dużych dawkach cynk hamuje wzrost kilku rodzajów bakterii, zwłaszcza organizmów gram-dodatnich.

Cynk wykazał aktywność przeciwbakteryjną wobec organizmów tlenowych i beztlenowych w kanałach korzeniowych.

Cynk hamował również akumulację i wzrost Staphylococcus aureus (S.aureus) w tkance skórnej.

Cynk wykazuje również działanie przeciwbakteryjne wobec pospolitej flory ran u szczurów.

Cynk i epilepsja

W kilku badaniach odnotowano znaczne obniżenie stężenia cynku we krwi u pacjentów z padaczką trudną do opanowania.

W jednym z badań nad dziećmi chorymi na padaczkę wykazano, że terapia cynkiem znacząco zmniejszyła częstotliwość napadów u 31% leczonych dzieci.

Wykazano również, że suplementacja cynkiem wydłuża latencję (okres między napadami) napadów gorączkowych u szczurów.

Cynk wspomaga wzrost

W wielu badaniach suplementacja cynkiem wykazała znaczący pozytywny wpływ na pomiary wzrostu i masy ciała dzieci, szczególnie u dzieci z niedowagą i zahamowanym wzrostem.

Analiza badań nad wzrostem dzieci wykazała, że dawka 10 mg cynku dziennie przez 24 tygodnie spowodowała przyrost netto o około 0,37 cm (wzrostu) u dzieci, które otrzymywały suplementację cynkiem, w porównaniu z dziećmi, którym podawano placebo.

Cynk zwiększa również masę mięśniową u dzieci.

Cynk i jelita

Suplementacja cynkiem ma działanie ochronne na błonę śluzową jelita w modelach zwierzęcych i u ludzi w przypadku różnych zaburzeń żołądkowo-jelitowych (np. nieswoiste zapalenie jelit, toksyczność alkoholu, zapalenie jelita grubego).

Cynk stabilizował błonę śluzową jelit i zmniejszał uszkodzenia żołądka i jelita cienkiego poprzez poprawę procesów naprawczych w jelitach u szczurów i myszy.

Cynk chronił również błonę śluzową jelit przed uszkodzeniami wywołanymi alkoholem u szczurów i myszy.

Cynk może zapobiegać przepuszczalności jelit, co może zmniejszyć ryzyko wystąpienia nieswoistych chorób zapalnych jelit.

W badaniu u pacjentów z dyspepsją (zaburzeniami trawienia) stwierdzono, że stan zapalny był ujemnie skorelowany ze stężeniem cynku w raku żołądka wywołanym przez H.pylori, co sugeruje, że cynk może zmniejszać ryzyko raka żołądka poprzez tłumienie zapalenia żołądka.

Cynk a jakość snu

Kobiety i dzieci z wyższym stężeniem cynku we krwi mają lepszą jakość snu. Badanie przeprowadzone na niemowlętach wykazało, że suplementacja cynku może wydłużyć czas trwania snu.

Cynk pobudza apetyt

Jednym z najwcześniejszych objawów niedoboru cynku jest utrata apetytu.

Badanie przeprowadzone na szczurach wykazało, że doustna suplementacja cynkiem była w stanie drastycznie stymulować przyjmowanie pokarmu (poprzez zwiększenie stężenia oreksyny i neuropeptydu Y).

Badania kliniczne u pacjentów z anorexia nervosa (AN) wykazują istotny związek między chorobą a niskim poziomem cynku we krwi.

W wielu badaniach z zastosowaniem doustnej suplementacji cynkiem odnotowano wzrost przyrostu masy ciała, masy mięśniowej, apetytu, wrażliwości smakowej i spożycia pokarmu u pacjentów z AN.

Cynk a zdrowie skóry

Wykazano, że cynk korzystnie wpływa na różne choroby skóry (np. trądzik, brodawki, trądzik różowaty, egzema, łuszczyca, melasma i łupież).

U osób z trądzikiem pospolitym, grupy otrzymujące cynk jako suplement diety wykazały znaczącą poprawę objawów w porównaniu z grupami placebo.

Badania kliniczne u pacjentów z brodawkami wirusowymi wykazały całkowite ustąpienie brodawek u większości osób leczonych cynkiem.

Cynk wykazuje podobną skuteczność w leczeniu opryszczki narządów płciowych (brodawki narządów płciowych wywołane przez wirus herpes simplex (HSV) 1 i 2).

Badanie przeprowadzone na osobach z trądzikiem różowatym (przewlekłym stanem zapalnym charakteryzującym się rumieniem, małymi naczynkami krwionośnymi i czerwonymi wypustkami na twarzy) wykazało, że doustny cynk może zmniejszyć objawy choroby.

Suplementacja cynkiem wykazuje podobną skuteczność w leczeniu innych stanów zapalnych skóry, takich jak łuszczyca i egzema, prawdopodobnie ze względu na przeciwzapalne i antyoksydacyjne właściwości cynku.

Cynk może również leczyć wyprysk łojotokowy (łupież). Badania pokazują, że szampony zawierające cynk mogą znacząco zmniejszyć łuszczenie się skóry i stan zapalny związany z łupieżem.

Melasma jest zaburzeniem pigmentu skóry, które powoduje przebarwienia brązowej skóry. Wykazano, że leczenie cynkiem zmniejsza nasilenie tego schorzenia u dotkniętych nim pacjentów przy minimalnych skutkach ubocznych.

Cynk chroni również przed uszkodzeniami skóry spowodowanymi działaniem promieni słonecznych, które mogą powodować starzenie się skóry i raka. W badaniu przeprowadzonym na ludziach stwierdzono, że doustna suplementacja cynkiem była lepsza niż tlenek tytanu pod względem ochrony przed promieniowaniem UV.

Cynk i wypadanie włosów

W badaniu klinicznym, miejscowo stosowany cynk poprawił wzrost włosów u łysiejących mężczyzn. Zasugerowano, że antybakteryjne, przeciwzapalne, antyoksydacyjne i antyandrogenne działanie cynku na skórę głowy było potencjalnie zaangażowane w siłę gęstości włosów.

W innym badaniu u kobiet z zespołem policystycznych jajników (PCOS) wykazano, że suplementacja cynkiem miała korzystny wpływ na szereg objawów, w tym łysienie (wypadanie włosów).

Leczenie cynkiem odwróciło również utratę włosów u pacjentów, którzy przeszli pionową gastroplastykę (zszywanie żołądka), zabieg chirurgiczny, który może prowadzić do niedoboru cynku.

Cynk chroni wątrobę

Suplementacja cynku w zwierzęcych modelach alkoholowej choroby wątroby (ALD) chroniła wątrobę poprzez blokowanie większości mechanizmów uszkodzenia wątroby (np. przepuszczalność jelit, endotoksemia, stres oksydacyjny, nadmierna produkcja cytokin zapalnych i śmierć wątrobowokomórkowa).

U pacjentów z niealkoholową marskością wątroby, suplementacja cynkiem poprawiła funkcjonowanie wątroby i zapobiegła nadmiernemu gromadzeniu się miedzi, która może uszkadzać wątrobę(R). Cynk poprawił również wyniki pacjentów z wirusowym zapaleniem wątroby typu C, które nieleczone może prowadzić do bliznowacenia wątroby.

Cynk dla mocnych kości

Badania wykazały, że cynk może zwiększyć gęstość i wytrzymałość kości poprzez zwiększenie tworzenia kości i zapobieganie ich utracie.

W komórkach osteoblastów (kościotwórczych) pochodzących od myszy, leczenie cynkiem stymulowało aktywność kościotwórczą.

W innym badaniu wykazano, że suplementacja cynkiem zwiększała markery kościotworzenia (tj. ALP, BAPE i BAP-M) u zdrowych mężczyzn.

Cynk był również w stanie tłumić aktywność złamań kości w hodowlach szpiku kostnego myszy poprzez hamowanie markerów złamań kości (np. hormonu przytarczyc i PGE2).

Ze względu na swoje działanie wzmacniające kości, cynk okazał się ochronny przed wieloma powikłaniami kostnymi u zwierząt i ludzi.

Cynk a serce

Badania wykazały, że poziom cynku jest często niski u osób z miażdżycą (stwardnienie tętnic), chorobami serca, bólami w klatce piersiowej i atakami serca.

W jednym z badań stwierdzono, że większa częstość występowania niewydolności serca była związana z niedoborem cynku.

Inne badania wykazały, że wysokie dawki cynku były w stanie zapobiegać i leczyć dławicę piersiową (ból w klatce piersiowej) u pacjentów z miażdżycą.

Suplementacja cynku była również w stanie chronić serce przed uszkodzeniem w wyniku udaru u szczurów i myszy.

Cynk a cukrzyca

Jony cynku mogą wiązać się z receptorami insuliny i aktywować szlaki sygnalizacyjne insuliny.

Poprzez naśladowanie insuliny, cynk zmniejsza nadmierne wydzielanie insuliny przez komórki trzustki, co chroni tkankę trzustki przed uszkodzeniem.

Cynk poprawia również rozpuszczalność insuliny w komórkach trzustki oraz zwiększa wiązanie insuliny z jej receptorem.

Ze względu na istotną rolę cynku w przetwarzaniu, magazynowaniu i wydzielaniu insuliny, jego niedobór może prowadzić do zwiększonej insulinooporności.

W jednym z badań stwierdzono, że u pacjentów z prediabetią częściej występował niedobór cynku.

W innych badaniach stwierdzono wysoki odsetek niedoboru cynku u chorych na cukrzycę typu 2.

Badania na kobietach donoszą, że wyższe spożycie cynku w diecie może zmniejszyć ryzyko rozwoju cukrzycy typu 2.

W kilku badaniach wykazano, że suplementacja cynkiem obniża poziom glukozy we krwi na czczo i poprawia wrażliwość na insulinę w modelach zwierzęcych i u ludzi chorych na cukrzycę.

Cynk zmniejszył również nasilenie neuropatii cukrzycowej (ból nerwów), stres oksydacyjny i poziom cholesterolu/trójglicerydów u chorych na cukrzycę typu 2.

Cynk i dieta

Leptyna jest hormonem, który odgrywa rolę w kontroli apetytu i wagi. Ograniczenie cynku może prowadzić do zmniejszonej produkcji leptyny z komórek tłuszczowych u szczurów i ludzi.

Przywrócenie poziomu cynku u mężczyzn z krańcowym niedoborem cynku spowodowało wzrost poziomu leptyny we krwi (prawdopodobnie w wyniku zwiększenia IL-2 i TNF-alfa).

Cynk a męska płodność

Stężenie cynku w nasieniu jest pozytywnie skorelowane z liczbą plemników, ich ruchliwością i żywotnością. Jest to prawdopodobnie spowodowane rolą, jaką cynk odgrywa w stabilizacji błon komórkowych i DNA (poprzez zmniejszenie uszkodzeń oksydacyjnych) plemników i wzmacnianiu spermatogenezy (tworzenie nowych plemników).

Przyjmowanie cynku w małych i umiarkowanych dawkach (12-120 mg/kg) poprawiło funkcje rozrodcze u szczurów.

Cynk jest wysoce skoncentrowany w prostacie i jądrach i bierze udział w syntezie testosteronu.

U niepłodnych mężczyzn (z niskim poziomem testosteronu we krwi), suplementacja cynku spowodowała wzrost liczby plemników, testosteronu, dihydrotestosteronu (DHT) i płodności.

Efekt testosteronu-boosting z cynku może pomóc w zwiększeniu libido i sprawności seksualnej u mężczyzn z zaburzeniami erekcji, którzy często mają niski poziom testosteronu.

Cynk może również zmniejszyć uszkodzenia oksydacyjne jąder. U szczurów cynk był w stanie zachować funkcję jąder (mierzoną masą jąder, stężeniem plemników i poziomem testosteronu) w odpowiedzi na stres oksydacyjny wywołany dymem papierosowym.

Cynk w zmęczeniu

Niski poziom cynku we krwi jest związany z wieloma objawami zespołu przewlekłego zmęczenia (np. zmęczenie, depresja i trudności z koncentracją).

W jednym z badań stwierdzono, że poziom cynku we krwi był znacznie niższy u pacjentów z zespołem przewlekłego zmęczenia (CFS) niż u osób z grupy kontrolnej, a nasilenie objawów było ujemnie skorelowane z poziomem cynku. W badaniu stwierdzono, że cynk może być skuteczny w łagodzeniu objawów CFS ze względu na swoje właściwości antyoksydacyjne i przeciwzapalne.

Zapalenie jelit (spowodowane przez nieszczelne jelita) jest powszechne u osób z CFS.

W jednym z badań stwierdzono, że leczenie nieszczelnego jelita za pomocą mieszanki substancji przeciwzapalnych i przeciwutleniających, w tym cynku, spowodowało znaczną poprawę objawów u pacjentów z CFS.

Cynk a sprawność sportowa

Badanie przeprowadzone na zapaśnikach wykazało, że ciężkie ćwiczenia mogą znacznie uszczuplić poziom hormonów tarczycy i testosteronu, co może prowadzić do zmęczenia. Jednakże suplementacja cynkiem była w stanie zapobiec tej utracie, co sugeruje, że spożycie cynku (w dawkach fizjologicznych) może korzystnie wpływać na wyniki sportowe. Inne badanie przeprowadzone wśród mężczyzn prowadzących siedzący tryb życia wykazało podobne wyniki.

Cynk i krzepnięcie krwi

Badania na ludziach wykazują, że cynk bierze udział w regulacji czynników prozakrzepowych (tworzenie skrzepów krwi) i przeciwzakrzepowych (zapobieganie powstawaniu skrzepów krwi) pochodzących z płytek krwi i światła naczyń krwionośnych.

Hiperincemia (wysoki poziom cynku we krwi) może powodować krzepnięcie krwi, natomiast hipokincemia (niski poziom cynku we krwi) prowadzi do wydłużenia czasu krzepnięcia krwi. Oba schorzenia powodują upośledzenie agregacji płytek krwi i nieprawidłowe krwawienia.
W jednym z badań stwierdzono, że przywrócenie poziomu cynku u mężczyzn z jego niedoborem spowodowało normalizację agregacji płytek krwi i czasu krzepnięcia krwi.

Cynk w ciąży

Niski poziom cynku we krwi jest związany z powikłaniami ciąży (np. spontaniczne poronienie, stan przedrzucawkowy, przedłużona ciąża, przedwczesny poród i nieprawidłowy rozwój płodu).

Badania wykazały, że suplementacja cynkiem u matki (u kobiet z niedoborem cynku lub niedowagą) może zmniejszyć ryzyko przedwczesnego porodu i chronić przed uszkodzeniem płodu w wyniku ekspozycji na alkohol.

Jedno z badań wykazało, że indyjskie matki, które otrzymywały uzupełniający cynk, miały dłuższe ciąże i dzieci o zdrowszej wadze.

W innym badaniu u kobiet w ciąży (z niskim poziomem cynku we krwi) stwierdzono, że suplementacja cynkiem (25mg/dzień) w drugiej połowie ciąży znacząco zwiększyła masę urodzeniową i obwód głowy noworodka.

Proponuje się, że te korzystne efekty są wynikiem zdolności cynku do hamowania śmierci komórek embrionalnych, zwiększania ilości czynników wzrostu (np. IGF, PDGF i FGF) i zmniejszania uszkodzeń oksydacyjnych, z których wszystkie pomagają promować zdrowy rozwój płodu.

Cynk a zdrowie kobiet

Niedobór cynku jest związany z zaburzeniami równowagi hormonalnej, które mogą prowadzić do problemów z funkcjonowaniem jajników, nieregularności miesiączkowania i niepłodności.

W kilku badaniach stwierdzono, że to doustne podawanie cynku (w połączeniu z kwasem mefenamowym i samodzielnie) było w stanie zmniejszyć nasilenie i czas trwania bólu menstruacyjnego u kobiet.

Efekty te wynikają prawdopodobnie z hamowania przez cynk metabolizmu prostaglandyn w macicy, co skutkuje zmniejszeniem bolesnych skurczów w podbrzuszu.

U kobiet z zespołem policystycznych jajników (PCOS), insulinooporność może prowadzić do zwiększonej produkcji hormonów androgenowych (np. testosteronu i DHEA), co może skutkować łysieniem, porostem włosów na ciele, nieregularnymi miesiączkami i niepłodnością.

Badania wykazały, że suplementacja cynkiem może obniżyć poziom insuliny i poprawić objawy choroby (np. porost włosów na ciele i łysienie) u kobiet z PCOS.

Kobiety z endometriozą (schorzeniem, w którym wewnętrzna tkanka macicy rozrasta się poza macicę) wykazywały niski poziom cynku we krwi.

Jedno z badań wykazało, że spożycie antyoksydantów (takich jak witamina C, witamina E, selen i cynk) było odwrotnie skorelowane z ciężkością progresji endometriozy u kobiet, co sugeruje, że cynk może spowalniać rozwój tego schorzenia.

Cynk na ból

Wykazano, że cynk ma właściwości uśmierzające ból w wielu badaniach na zwierzętach.

U szczurów z uszkodzeniem nerwu kulszowego, wstrzyknięcie chlorku cynku znacząco złagodziło hiperalgezję termiczną (zwiększoną wrażliwość na ból) w sposób zależny od dawki.

W innym badaniu wykazano, że sole cynku były w stanie tłumić ból u myszy narażonych na szereg bolesnych bodźców (np. ciepło i drażniące substancje chemiczne).

U pacjentów z przewlekłą chorobą wątroby, cynk zmniejszał częstotliwość i nasilenie skurczów mięśni. Proponuje się, aby cynk łagodził ból częściowo poprzez wiązanie się z receptorem NMDA (jako antagonista), który jest zaangażowany w inicjowanie szlaków bólowych.

Cynk dla odczuwania smaku

Niedobór cynku jest związany z obniżoną wrażliwością smakową.

Może to wynikać z faktu, że gustyna (lub anhydraza węglowa VI), enzym zależny od cynku, nie jest tak aktywny, gdy stężenie cynku w ślinie jest niskie.

W jednym z badań stwierdzono, że suplementacja cynkiem spowodowała wzrost ostrości smaku (ocenianej na podstawie progów rozpoznawania soli) u młodzieży indyjskiej (u której często występuje niedobór cynku).

Cynk w upośledzeniu słuchu

Niedobór cynku jest związany z upośledzeniem słuchu u myszy i szczurów, które można wyleczyć suplementacją cynku.

Jest to prawdopodobnie wynikiem ochronnego działania cynku (poprzez zwiększenie SOD) przed toksynami w strukturach ucha (np. ślimak i przedsionek).

Osoby cierpiące na szumy uszne (dzwonienie w uszach) mają niższy poziom cynku we krwi.

W jednym z badań wykazano, że suplementacja cynkiem (50 mg/dzień) przez dwa miesiące była w stanie zmniejszyć nasilenie szumów usznych u 82% pacjentów.

W innym badaniu stwierdzono, że dodanie cynku do doustnego kortykosteronu wiązało się z większą poprawą objawów u osób z nagłym odbiorczym ubytkiem słuchu (nagła głuchota z nieznanych przyczyn) niż sam kortykosteron.

Otitis media (OM) jest infekcją ucha środkowego. Jedno z badań wykazało, że suplementacja cynkiem znacząco zmniejszyła częstość występowania zapalenia ucha środkowego u zdrowych dzieci z obszarów o niskich dochodach.

Cynk i długość życia

Uważa się, że stres oksydacyjny przyspiesza proces starzenia się. Cynk jest kluczowym składnikiem dysmutazy ponadtlenkowej Cu/Zn (Cu/Zn-SOD), potężnego enzymu, który neutralizuje rodniki ponadtlenkowe.

Jedno z badań wykazało, że robaki (np. S.cerevisiae) i myszy genetycznie zmodyfikowane do ekspresji wysokiego poziomu SOD miały dłuższą żywotność.

Mutacje w genie SOD są związane z wieloma chorobami związanymi z wiekiem (np. ALS, choroba Parkinsona, choroba Alzheimera i nowotwory).

Stan zapalny jest również zaangażowany w proces starzenia się.

Wykazano, że suplementy cynku u starszych pacjentów zmniejszają stan zapalny, stres oksydacyjny i wskaźniki infekcji.

Tak więc, ze względu na swoje właściwości antyoksydacyjne i przeciwzapalne, cynk może sprzyjać długowieczności, zwłaszcza u pacjentów w podeszłym wieku, u których często występują jego niedobory.

Cynk a tarczyca

W badaniach na zwierzętach i ludziach niedobór cynku wiąże się z obniżeniem funkcji tarczycy (ze względu na niski poziom trójjodotyroniny (T3) i wolnej tyroksyny (FT4) we krwi).

U ludzi, suplementacja cynkiem wykazała skuteczny wpływ na funkcje tarczycy.

U niepełnosprawnych pacjentów z niedoczynnością tarczycy leczonych przeciwdrgawkowo (z łagodnym lub umiarkowanym niedoborem cynku), suplementacja cynkiem była w stanie znormalizować poziom hormonów tarczycy we krwi (tj. T3 i FT3) i przywrócić funkcję tarczycy.

W studium przypadku dwóch studentek, spożycie cynku zwiększyło poziom hormonów tarczycy (tj. T3 i T4) i resztkową przemianę materii. Suplementacja cynkiem okazała się również odwracać szkodliwy wpływ promieniowania emitowanego przez monitory komputerowe na poziom hormonów tarczycy u użytkowników komputerów.

Cynk i chemioterapia

Zapalenie błony śluzowej (owrzodzenie błon śluzowych) jest częstym skutkiem ubocznym chemioterapii i radioterapii.

Badania przeprowadzone na pacjentach poddawanych chemioterapii i radioterapii wykazały, że przyjmowanie cynku było w stanie zmniejszyć nasilenie zapalenia błony śluzowej jamy ustnej. Podczas chemioterapii może również wystąpić dysgeusia (zniekształcenie smaku) i dysosmia (zniekształcenie węchu).

W jednym z badań stwierdzono, że codzienne przyjmowanie 100 mg cynku przez 4-6 miesięcy poprawiło objawy dysgeuzji i dysosmii u pacjentów z niedoborem anhydrozy węglowej VI (Gustin).

Cynk jest znany z tego, że stymuluje produkcję anhydrazy węglowej VI, enzymu w ślinie, który jest zaangażowany we wzrost kubków smakowych.

Cynk a zespół metaboliczny

Zespół metaboliczny to grupa schorzeń (np. otyłość, insulinooporność, wysokie ciśnienie krwi i wysoki poziom cholesterolu), które mogą prowadzić do zwiększonego ryzyka rozwoju chorób serca i cukrzycy typu 2.

Badanie przeprowadzone na dzieciach z zespołem metabolicznym wykazało, że suplementacja cynkiem zmniejszyła insulinooporność, stres oksydacyjny, stan zapalny, poziom cukru we krwi, cholesterolu i wskaźnik masy ciała.

Cynk a zdrowie oczu

Uważa się, że zwyrodnienie plamki żółtej związane z wiekiem, główna przyczyna ślepoty u osób starszych, jest spowodowane stresem oksydacyjnym. Badania kliniczne wykazały, że suplementacja cynkiem może spowolnić postęp choroby, prawdopodobnie poprzez zapobieganie oksydacyjnemu uszkodzeniu siatkówki.

Sugeruje się, że cynk może chronić przed retinopatią cukrzycową (która może prowadzić do ślepoty) poprzez zapobieganie obumieraniu komórek kapilarnych siatkówki i neowaskularyzacji (wzrostowi nowych naczyń krwionośnych). Wynika to ze zdolności cynku do zmniejszania stresu oksydacyjnego i stanu zapalnego (poprzez hamowanie oksydazy NADPH i NF-κB), który jest zaangażowany w progresję retinopatii cukrzycowej.

Ślepota nocna jest jednym z najwcześniejszych objawów niedoboru witaminy A. W jednym z badań stwierdzono, że cynk był w stanie wzmocnić działanie witaminy A w przywracaniu widzenia nocnego u kobiet w ciąży (z niskim poziomem cynku).

Cynk i funkcje mitochondrialne

Badanie przeprowadzone na szczurach wykazało, że przyjmowanie cynku wzmocniło system transferu elektronów i fosforylację oksydacyjną w mitochondriach wątroby, co zwiększyło produkcję energii (ATP) w komórkach wątroby.

Cynk i zapach ciała

Bromhidrosis (nieprzyjemny zapach ciała) jest zwykle związany ze zwiększoną florą bakteryjną w pachach, składającą się głównie z gatunków Staphylococcus i Corynebacterium.

Ze względu na swoje działanie antybakteryjne, cynk stosowany miejscowo wykazał w badaniach klinicznych skuteczność w zmniejszaniu nieprzyjemnego zapachu pach i stóp.

Cynk a zdrowie jamy ustnej

Niedobór cynku może prowadzić do nadmiernego tworzenia się płytki nazębnej i pogarszać proces zapalny w chorobach dziąseł (ze zwiększonej produkcji IL-1).

Stwierdzono, że płyny do płukania jamy ustnej na bazie cynku są skuteczne w ograniczaniu wzrostu płytki nazębnej.

Podobnie, badanie przeprowadzone na dzieciach z obszarów o niskich dochodach wykazało, że codzienne spożycie 15 mg cynku przez dziesięć tygodni było związane ze zmniejszonym tworzeniem się płytki nazębnej na zębach.

Cynk i mukowiscydoza

Mukowiscydoza, czyli zwłóknienie torbielowate, jest chorobą genetyczną, która może powodować trudności w oddychaniu, zapalenie płuc i niezdolność do przybierania na wadze. W retrospektywnym badaniu u pacjentów z mukowiscydozą stwierdzono, że suplementacja cynkiem poprawiła czynność płuc i spożycie energii oraz zmniejszyła liczbę infekcji.

Cynk w zatruciu arsenem

W badaniu u pacjentów z przewlekłym zatruciem arsenem wykazano, że cynk w połączeniu z wyciągiem ze spiruliny był skuteczny w zmniejszaniu objawów (np. melanozy i rogowacenia).

Cynk i uzależnienie od opioidów

Osoby zażywające opioidy mają niższy poziom cynku.

Badania na myszach i szczurach wykazały, że cynk zmniejsza intensywność uzależnienia od morfiny (opioidu), podczas gdy chelaty cynku nasilają objawy odstawienia.

Na podstawie tych ustaleń w artykule z przeglądem literatury zasugerowano, że suplementacja cynkiem jest korzystna w zmniejszaniu ryzyka uzależnienia u osób przyjmujących opioidy z powodu przewlekłego bólu, ze względu na przeciwbólowe działanie cynku i jego niską toksyczność.

Co eksperci mówią o cynku:

  • Cynk, aby zapobiec przeziębieniom – Ocena różnych badań dokonana przez naukowców z międzynarodowej sieci Cochrane Collaboration wykazała, że cynk może nie tylko wspomagać powrót do zdrowia po ostrych infekcjach, ale może być również stosowany jako środek zapobiegawczy. Jeśli uczniowie przyjmowali cynk regularnie przez kilka miesięcy, rzadziej chorowali na przeziębienia, mieli mniej nieobecności w szkole i nie przyjmowali antybiotyków tak często jak ich rówieśnicy.
  • Cynk dla zdrowia prostaty – Badania przeprowadzone we Francji i Szwecji wykazały, że odpowiednia podaż cynku – w połączeniu z selenem – może znacząco zmniejszyć ryzyko zachorowania na raka prostaty. Cynk może być również stosowany jako środek wspomagający przy chorobach prostaty.
Filter

Wyświetlanie wszystkich wyników: 37

Sort by: